Vibe Coding
Sözlüğü.
AI ile kod yazan, hızlı ship eden, kuralları yeniden yazan vibers'lar için ortak dil. Türkçe + English.
Cargo Cult Programming
Anlamadan kod kalıbı kopyalama. Stack Overflow + AI çağında patladı; comprehension gap'in kuzeni.
ACID
Atomicity, Consistency, Isolation, Durability. Transactional DB'lerin garanti sözleşmesi.
AKS
Azure Kubernetes Service. Azure'un managed K8s'i. EKS/GKE muadili; Microsoft ekosistemiyle yakın entegrasyon.
ALB
Application Load Balancer. AWS'in HTTP/HTTPS L7 load balancer'ı. Path/host routing, WebSocket destek.
AMP
Accelerated Mobile Pages. Google'ın 2015'te zorladığı hızlı mobile HTML standardı; 2024'te öldü, kimse yas tutmadı.
Anycast
Aynı IP'in dünyada birden çok yerde duyurulması. Kullanıcı en yakın node'a düşer; CDN'lerin omurgası.
Apache Iceberg
Lakehouse için açık table format. Schema evolution, time travel, ACID; 2025'te de facto standart oldu.
Aceternity UI
3D, fluid, premium-feel React component library. Indie SaaS'lerin landing page'lerini renklendirdi.
Agent SDK
Kendi AI agent'ını programatik kurmak için kütüphane. Anthropic Agent SDK, OpenAI Assistants vb.
Aider
Paul Gauthier'in CLI coding agent'ı. Git'le entegre, multi-file edit, repo-map. Open source vibe coding'in pioneer'ı.
Algolia
Hosted search infrastructure. DocSearch ile docs site'larında defakto; sub-50ms search.
Amp
Sourcegraph'ın agentic CLI ve VS Code uzantısı. Codebase-aware context + thread'leri ekipçe paylaşma.
ast-grep
AST-tabanlı kod arama ve refactoring. "Bu pattern'a uyan tüm fonksiyonları bul" — regex değil sözdizimi.
Activation
Yeni kullanıcının ürünün gerçek değerini ilk kez yaşadığı an. Slack'te "ilk 2000 mesaj" örneği klasiktir.
Aha Moment
Kullanıcının "AAA, anladım, bu ürünü neden kullanıyorum" dediği moment. Activation'ın kalbidir.
AI-Native
AI üstüne kondurulmuş değil, AI'ın varlığı varsayılarak tasarlanmış ürün/şirket. "Notion + AI" değil, "AI-first Notion."
Anchor Pricing
En pahalı planı en üste koyarak diğerlerini ucuz hissettirme. Davranışsal psikoloji + pricing.
Annual Contract
Yıllık peşin ödeme + indirim. Cash flow rahat; churn riski düşük.
AOV
Average Order Value. Sipariş başına ortalama gelir. E-commerce ve hybrid SaaS'ta temel metric.
5 Whys
Bir soruna art arda 5 kez "neden?" sorarak kök nedene inme tekniği. Toyota Production System.
A/B Test
Trafiği iki versiyona ayırıp metric karşılaştırma. Klasik growth tekniği; AI prompt'larında da uygulanır.
ADR
Architecture Decision Record. Mimari bir kararın bağlamını + alternatiflerini + sonucunu kaydet. Tarih sana teşekkür eder.
AGENT.md
AGENTS.md'nin tekil hâli. Bazı projeler bu adı tercih eder; içerik aynı.
Agentic Pair
İnsan + AI agent'ın aktif pair olarak kod yazması. "Agent driver, ben navigator" düzeni Cursor Composer'ın doğal modu.
AGENTS.md
AI agent'ların proje açıldığında okuduğu yönerge dosyası. Coding standartları, komutlar, mimari notlar. CLAUDE.md ile aynı amaç, farklı isim.
Adapter
Önceden eğitilmiş bir modele eklenen küçük öğrenilebilir modüller. Görev başına yeni adapter, base model donmuş.
Agentic RAG
RAG'in agent'a entegre edilmiş hâli: model sorguyu yeniden yazar, birden çok arama yapar, sonuçları sentezler.
Alignment
Modelin davranışını insan değer ve niyetleriyle hizalama disiplini. RLHF, Constitutional AI, DPO bunun teknikleri.
ARC-AGI
François Chollet'in soyut görsel akıl yürütme testi. "AGI'ye en yakın" benchmark olarak pazarlanır; henüz çözülmedi.
Attention
Modelin bir token üretirken girdideki diğer token'lara ne kadar ağırlık vereceğini hesaplayan mekanizma. Transformer'ın kalbidir.
Autoregressive
Bir önceki token'lara bakarak bir sonrakini tahmin etme prensibi. LLM'lerin temel davranış biçimi.
301 Redirect
Kalıcı yönlendirme HTTP status code'u. Backlink equity'i %95+ taşır; site migration'ın temel aleti.
AARRR Funnel
Pirate Metrics: Acquisition, Activation, Retention, Referral, Revenue. Dave McClure'un growth'a soktuğu framework.
Abandoned Cart
Kullanıcının sepete ekleyip checkout'u tamamlamaması. E-commerce'in en büyük sızıntısı; recovery email standardı.
AEO
Answer Engine Optimization. Google AI Overview, Perplexity, You.com'un cevaplarında kaynak olmak için içerik yapılandırma.
Affiliate Program
Üçüncü partilerin senin ürününü pazarlayıp komisyon kazandığı sistem. PartnerStack, Rewardful entegrasyon.
AI Overview
Google'ın SERP üstündeki LLM-üretimli özet. Klasik blue link tıklamalarını parçalar; "zero-click" çağı.
2FA
Two-Factor Authentication. MFA'nın 2 faktörlü hâli; çoğunlukla şifre + TOTP/SMS.
ABAC
Attribute-Based Access Control. "Bu kullanıcı bu departmandan ve dosya hassasiyeti şu seviyedeyse" tarzı policy. RBAC'tan daha esnek, complexity yüksek.
Access Token
API'a erişim için kullanılan kısa-ömürlü (genelde 1 saat) bearer token. JWT veya opaque olabilir.
ACL
Access Control List. Resource'a tek tek user/role yetki listesi. Linux'ta dosya izinleri; AWS S3'te bucket policies.
Adversarial Attack
Modeli yanıltacak şekilde input'a küçük ama amaçlı bozulma ekleme. Image classifier'lara klasik; LLM'lere de uyarlandı.
Audit Log
Kim, ne zaman, neyi yaptı kayıt. SOC2 compliance + incident investigation için zorunlu.
10x Engineer
Aynı sürede 10 kat üretim çıkardığı iddia edilen mitik dev. AI çağında gerçeğe yaklaştı; tartışma sürüyor.
AI Booster
AI'ın faydalarına odaklanıp riskleri minimize eden grup. e/acc'in geniş şemsiyesi.
AI Slop
İnternet'i kaplayan AI üretimi düşük kaliteli içerik dalgası. SEO blogları, sahte ürün incelemeleri, otomasyon kanalları.
AI-Pilled
"Red pill" jargonundan: AI'la kod yazmaya geçmiş dev. Eski yöntemlere geri dönmek imkansız.
Analysis Paralysis
Çok seçenek arasından karar veremeyip donup kalma. Tech stack seçiminde klasik tuzak.
Anemic Domain Model
Sadece getter/setter'dan ibaret, davranışı service'lere yığılmış model. Martin Fowler'ın ünlü anti-pattern'i.
Action Step
Agent'ın somut tool çağrısı yaptığı an. Reasoning → action geçişi.
Agent Fork
Mevcut bir trajectory'den dallanarak yeni bir koldan denemek. "What-if" analizi için ideal.
Agent Graph
LangGraph'ın node = agent/tool, edge = handoff şeklinde state-machine modeli. Karmaşık akışları görselleştirir.
Agent Loop
Bir agent'ın hedefe ulaşana kadar düşün → araç çağır → sonucu değerlendir → tekrarla döngüsü. Çoğu modern AI app bu döngüden ibarettir.
Agent Memory
Agent'ın oturumlar arası ya da içi bilgiyi saklayıp geri çağırma sistemi. Kısa, uzun, episodic, semantic varyantları var.
Agent Resume
Eski bir session/trajectory'yi tam olarak kaldığı yerden devam ettirme. `codex resume`, `claude --resume`.
▸ ✦ ÇEKIRDEK
004Agentic Coding
AI'ın otonom agent gibi çalıştığı geliştirme tarzı: dosya okur, komut çalıştırır, hataları görür, iterasyona girer. Inline autocomplete'in ötesi.
Agentic Engineering
Karpathy'nin vibe coding'in olgunlaşmış versiyonu olarak önerdiği yaklaşım. Agent sınırlı görevleri yapar, geliştirici mimari sahipliğini ve kritik review'ı korur. Disiplinli vibe coding.
Autonomous Coding
İnsan müdahalesi minimumken AI'ın kendi başına çalıştığı mod. Hedef + sınır verirsin, agent gider, döner. Cesaret ister, eval ister.
Vibe Coding
AI ile sohbet ederek, kodun her satırını okumadan, akışta ve hisle yazılım üretme tarzı. Şubat 2025'te Andrej Karpathy popülerleştirdi: "Vibe'lara teslim ol, kodun var olduğunu unut." Collins Dictionary 2025 Yılın Kelimesi.